Betonklinkers: formaten, dikte, kleur en prijs

Wat zijn betonklinkers

Een betonklinker is een straatsteen van cement, zand en grind. Het mengsel wordt met water aangemaakt, in een stalen mal geperst en getrild, en hardt daarna uit. Er komt geen oven aan te pas. Beton heeft tijd nodig om op sterkte te komen. Sleiderink schrijft daarom dat je pas 28 dagen na de productiedatum mag aftrillen.

Omdat elke steen uit dezelfde mal komt, zijn betonklinkers maatvast. Dat maakt het leggen sneller en geeft een strak beeld met smalle, rechte voegen. De kleur komt van pigment dat door het beton wordt gemengd, of alleen door een bovenlaag van fijner beton. Daarover verderop meer.

Je vindt betonklinkers in woonstraten, op stoepen, parkeerplaatsen, opritten en terrassen. Gemeenten leggen er hele wijken mee. Struyk Verwo noemt zijn stenen van 21 x 10,5 x 8 cm geschikt voor woonstraten met licht verkeer en af en toe zwaar verkeer. Welke andere soorten bestrating er zijn, staat in het overzicht van soorten klinkers.

Formaten van betonklinkers

De gewone rechthoekige betonklinker heet ook keiformaat. Het meest gelegd is 21 x 10,5 x 8 cm. Daarnaast zie je 20 x 10 cm en, vooral bij bouwmarkten en in België, 22 x 11 cm. Die maten lijken op elkaar, maar je kunt ze niet door elkaar leggen. Kies je een formaat, dan houd je dat voor de hele klus aan, ook als je later stenen bijbestelt.

De H-klinker is een steen in de vorm van een H, ongeveer 20 cm lang, 16,5 cm breed aan de koppen en smaller in het midden. De stenen haken in elkaar, waardoor ze ook onder draaiende vrachtwagens en trekkers blijven liggen. Sleiderink noemt ze geschikt voor zware, intensieve belasting en ziet ze veel op erven en bij bedrijven. Voor de randen heb je halve H-klinkers en begin- en eindstenen nodig.

Betonnen waaltjes en dikformaten zijn nagemaakte versies van de gebakken formaten, vaak getrommeld zodat ze er oud uitzien. Hoeveel stenen er van elk formaat in een m² gaan, wat een pak weegt en hoeveel je extra bestelt voor snijverlies, lees je in hoeveel klinkers per m².

Betonklinkers van 6 of 8 cm dik

Betonklinkers zijn er in 6 en 8 cm dik, en voor zwaar verkeer ook in 10 cm. De dikte bepaalt hoeveel last de steen aankan. Een dikkere steen kantelt minder makkelijk als er een band op de rand komt en zit dieper in het zandbed.

Een klinker van 6 cm is genoeg voor een terras, een tuinpad of een plek waar alleen gelopen en gefietst wordt. Volgens Excluton zijn stenen dunner dan 6 cm niet geschikt voor een oprit en alleen bedoeld voor voetgangers. 6 cm is daarmee de ondergrens voor een oprit, en dan alleen bij een gewone personenauto en een goede fundering.

Voor een oprit waar je dagelijks op en af rijdt, een erf waar een aanhanger draait of een parkeerplek voor een bestelbus kies je 8 cm. Het leggen kost bij 6 en 8 cm ongeveer evenveel tijd, dus het verschil zit vooral in het materiaal. Excluton rekent voor een oprit ook met een dikkere fundering, 30 cm inclusief het zandbed tegen 20 cm voor een terras. Wat er verder bij een oprit komt kijken, staat bij welke stenen voor een oprit.

Afwerkingen en randen

Dezelfde steen kan er heel verschillend uitzien door de afwerking. De gangbare keuzes zijn:

• Standaard. Een gewoon betonnen oppervlak, grijs of door en door gekleurd. Dit is de goedkoopste uitvoering.
• Met deklaag. Een bovenlaag van fijner beton, vaak met natuursteenkorrels. Struyk Verwo verkoopt die onder namen als Novato, Keranova en Baleno, alle met een kleurvaste gesloten deklaag. Vuil hecht er minder snel aan en de kleur blijft langer mooi.
• Uitgewassen. De cementhuid aan de bovenkant is weggespoeld, zodat de korrels zichtbaar worden. Bij Struyk Verwo heten die Lavaro en Breccia. Het oppervlak is ruw en stroef.
• Getrommeld. De stenen gaan na het uitharden in een draaiende trommel, waardoor er stukjes van de randen afbreken. Een getrommelde betonklinker in waalformaat van 20 x 5 x 7 cm kost bij een bouwmarkt ongeveer € 44 per m².
• Facet of mini facet. Een schuin afgewerkte bovenrand van een paar millimeter. Het voorkomt dat randen afsplinteren en maakt kleine hoogteverschillen minder zichtbaar. Stenen zonder facet geven een strakker vlak, maar laten elke afwijking zien.
• Waterdoorlatend. Stenen met afstandhouders of uitsparingen aan de zijkant, zodat er een bredere voeg ontstaat waar regenwater doorheen zakt.

Veel klinkers hebben kleine nokken aan de zijkant. Die houden de stenen op afstand zodat er altijd een voeg overblijft. Excluton noemt een voeg van minimaal 2 mm. Een klinker zonder voeg kan bij het aftrillen tegen zijn buurman drukken en splinteren.

Kleur, kalkuitbloei en levensduur

Het bekendste nadeel van betonklinkers is dat de kleur niet blijft. Het cement aan de bovenkant verweert langzaam en het zand en grind komen bloot te liggen. Een rode of antraciet steen wordt daardoor lichter en grijzer. Volgens Vandersanden is dat bij betonklinkers zonder coating al na vijf tot tien jaar te zien. Grijze stenen hebben er het minst last van, simpelweg omdat beton al grijs is.

Een steen met een kleurvaste deklaag houdt zijn kleur beter vast dan een gewone gekleurde steen. Stenen die in de zon liggen kunnen anders verkleuren dan stenen in de schaduw. Excluton waarschuwt dat tegels die direct aan uv-licht worden blootgesteld onderling van kleur kunnen gaan verschillen. Genuanceerde kleuren, waarin meerdere tinten door elkaar zitten, laten dat het minst zien. Bestel alle stenen in één keer, omdat de kleur per productiepartij een beetje verschilt.

In het eerste jaar kan er een witte waas of witte strepen op de stenen komen. Dat is kalkuitbloei, kalk uit het cement dat met regenwater naar boven komt. Excluton noemt het een natuurlijk verschijnsel bij alle cementproducten dat de kwaliteit niet aantast en vanzelf verdwijnt. Meestal is het na een paar regenbuien weg. Wil je het hele verschil met gebakken klinkers op een rij, kijk dan bij gebakken klinkers of betonklinkers.

Een goede betonklinker van 8 cm gaat op een oprit decennia mee. De steen breekt zelden. Wat er na twintig jaar wel te zien is, is slijtage aan de bovenkant en groene aanslag, omdat beton poreuzer is dan gebakken klei. Oude grijze klinkers worden vaak opnieuw gebruikt of tweedehands verkocht.

KOMO-keurmerk

Het KOMO-keurmerk zegt iets over de kwaliteit. Voor betonstraatstenen wordt dat afgegeven op basis van de beoordelingsrichtlijn BRL 2312, door een onafhankelijke instelling als Kiwa. Op het certificaat staan klassen uit de Europese norm NEN-EN 1338. Op het KOMO-certificaat van MBI voor de fabriek in Aalst staan bijvoorbeeld klasse 3 voor weerbestendigheid, ook tegen vorst en dooizout, klasse 3 voor slijtvastheid en klasse 2 voor de maatvoering. Kiwa spreekt van gerechtvaardigd vertrouwen dat het product aan de eisen voldoet, niet van een garantie. Een steen zonder KOMO hoeft niet slecht te zijn, maar je weet minder zeker wat je krijgt.

Wat kosten betonklinkers

Aan materiaal betaal je voor grijze betonklinkers van 21 x 10,5 x 8 cm ongeveer € 21 tot € 25 per m² bij een bestratingshandel en tot € 38 bij een bouwmarkt. Gekleurde betonklinkers kosten € 20 tot € 36 per m², met KOMO-keurmerk meestal € 27 tot € 36. H-klinkers van 8 cm zitten op € 21,50 tot € 25 per m². Een waterdoorlatende variant kost ongeveer € 15 per m² meer dan dezelfde steen zonder die eigenschap.

Gelegd, dus inclusief materiaal en arbeid en zonder grondwerk, reken je op € 40 tot € 65 per m². Komt er oude bestrating uit, tel daar dan € 8 tot € 15 per m² bij op. Een stratenmaker legt op een eenvoudige ondergrond ongeveer 20 tot 40 m² betonklinkers per dag. Keperverband en veel zaagwerk langs randen en putten brengen dat tempo omlaag.

Veelgestelde vragen

Hoeveel betonklinkers gaan er in een m²?

Van de gewone betonklinker van 21 x 10,5 x 8 cm gaan er 45 in een m². Bij 20 x 10 cm zijn het er 48 tot 50, bij 22 x 11 cm 41 tot 42 en bij H-klinkers 35 tot 36. Bestel 5 tot 10 procent extra voor snijverlies.

Wat kosten betonklinkers per m²?

Grijze betonklinkers kosten aan materiaal € 21 tot € 25 per m² bij een bestratingshandel, gekleurde met KOMO-keurmerk € 27 tot € 36. Gelegd door een stratenmaker, zonder grondwerk, betaal je € 40 tot € 65 per m² inclusief btw.

Zijn betonklinkers van 6 cm sterk genoeg voor een oprit?

Alleen bij een gewone personenauto, weinig verkeer en een goede fundering. Fabrikanten zien 6 cm als ondergrens. Rijd je dagelijks op en af of komt er een bestelbus of aanhanger, kies dan 8 cm.

Mag je betonklinkers met een hogedrukreiniger schoonmaken?

Ja, maar houd de spuitkop niet te dicht bij de steen en spuit schuin, niet recht van boven. Bij stenen met een deklaag raden leveranciers af om met hoge druk van dichtbij te reinigen, omdat je de bovenlaag kunt beschadigen. Veeg na het schoonmaken nieuw voegzand in.