Hoeveel klinkers gaan er in een m²?

Zoveel klinkers gaan er in een m²

De gewone grijze betonklinker van 21 x 10,5 x 8 cm, ook wel BKK genoemd, is in Nederland het meest gelegde formaat. Fabrikanten en leveranciers rekenen daarvoor met 45 stuks per m². Bij een klinker van 20 x 10 cm kom je op 48 tot 50 stuks, bij 22 x 11 cm op ongeveer 40.

Het aantal reken je zelf uit met de maat van de steen plus de voeg. De som is 10.000 gedeeld door (lengte plus voeg) keer (breedte plus voeg), alles in centimeters. Voor een klinker van 21 x 10,5 cm met een voeg van 3 mm wordt dat 10.000 / (21,3 x 10,8) = 43,5 stuks per m². Zonder voeg kom je op 45,4. Leveranciers geven daarom vaak een paar stenen meer op dan je zelf uitrekent, omdat zij met de nominale maat van de steen rekenen.

De calculator hieronder rekent met een voeg van 3 mm. Dat is de gangbare voeg bij klinkers die je met zand invoegt. Excluton noemt een minimale voeg van 2 mm, Wienerberger 2 tot 3 mm bij een zandvoeg. Wil je precies op het aantal van de leverancier uitkomen, houd dan het getal op de verpakking aan en tel daar het snijverlies bij op.

Aantal, gewicht en pallet per formaat

In de tabel staan de gangbare formaten. De kolom met 3 mm voeg is uitgerekend met de som hierboven. De kolom ernaast is wat fabrikanten en leveranciers zelf opgeven. Gewichten komen uit productbladen en verschillen per merk een paar honderd gram.

Bij de H-klinker werkt de rekensom niet, omdat de steen geen rechthoek is. Hij is 20 cm lang en 16,5 cm breed op de koppen en 11,5 cm in het midden. Leveranciers als Kijlstra en Sleiderink geven 35 tot 36 stuks per m² op, en de stenen worden geleverd in pakken van 10 m² met 360 stuks. Voor de randen heb je halve H-klinkers en begin- en eindstenen nodig, die je los bestelt.

Bij betonklinkers van 6 cm dik zakt het gewicht per m² naar ongeveer 130 kg. Een klinker van 20 x 20 x 6 cm weegt volgens Coeck 5,2 kg per stuk, met 25 stuks per m².

Plat of op kant maakt veel uit

Bij gebakken klinkers in waalformaat en dikformaat hangt het aantal per m² sterk af van de legwijze. Een waaltje is ongeveer 20 cm lang, 5 cm breed en 8,5 cm hoog. Leg je hem op kant, dan zie je de smalle zijde van 5 cm en zakt de steen 8,5 cm diep in het zandbed. Leg je hem plat, dan zie je de brede zijde van 8,5 cm en is de bestrating maar 5 cm dik.

Op kant gaan er ongeveer 93 tot 100 waaltjes in een m². Plat zijn het er 55 tot 56. Wienerberger geeft voor zijn waalformaat 99 stuks op kant en 56 plat op, KNB Keramiek noemt 100 en 55. Bij dikformaat is het verschil kleiner. Daar zijn het 72 tot 75 stuks op kant en weer ongeveer 56 plat, omdat de lengte en hoogte hetzelfde blijven.

Plat leggen scheelt dus bijna de helft aan stenen. Het nadeel is de dikte. Een plat gelegd waaltje van 5 cm is voor een terras of pad prima, maar onder een auto kantelt en breekt het eerder. Op een oprit leg je waalformaat daarom op kant. Meer over dikte en verbanden onder een auto lees je in welke stenen geschikt zijn voor een oprit.

Voor het legverband maakt het aantal per m² niets uit. Halfsteens, keper of elleboog vraagt evenveel stenen per m². Wat wel verschilt is het snijverlies aan de randen, daarover verderop meer.

Wat weegt een klinker en een m² klinkers

Een betonklinker van 21 x 10,5 x 8 cm weegt 3,7 tot 4,0 kg. Excluton geeft 3,7 kg op, Struyk Verwo 3,99 kg. Een gebakken waaltje weegt ongeveer 1,6 kg, een gebakken dikformaat 2,2 tot 2,4 kg. Een H-klinker van 8 cm zit rond de 4,8 kg.

Per m² liggen de meeste klinkers van 8 cm dik tussen de 150 en 180 kg. Dat komt omdat beton en gebakken klei ongeveer even zwaar zijn per kubieke meter. Een dikkere steen weegt meer, maar dan gaan er minder in een m². Klinkers van 6 cm wegen ongeveer 125 tot 130 kg per m², plat gelegde waaltjes ongeveer 90 kg.

Dat gewicht telt op. Voor een oprit van 30 m² met betonklinkers van 8 cm heb je ruim 5 ton aan stenen. Met een aanhanger zelf ophalen betekent dan veel ritten, dus bij zulke hoeveelheden laat je de pakken bezorgen met een kraanwagen.

Voor de stratenmaker zelf is het gewicht per steen van belang. Volandis, het kennisinstituut van de bouw, adviseert voor handwerk stenen onder de 4 kg en niet groter dan 211 x 105 mm. Zwaardere stenen worden steeds vaker met een klem of vacuümlegger gelegd.

Hoeveel klinkers op een pallet

Betonklinkers van 21 x 10,5 x 8 cm worden meestal geleverd in pakken van 10 lagen. Een laag is 36 stuks en ongeveer 0,8 m². Een pak is dan 360 stuks en 8 tot 8,2 m². Bij 22 x 11 x 8 cm zie je pakken van 352 stuks voor 8,45 m². H-klinkers komen in pakken van 10 m² met 360 stuks.

Een pak betonklinkers van 8 cm weegt zo ongeveer 1.350 tot 1.500 kg, een pak H-klinkers van 10 m² rond de 1.750 kg. Bij gebakken klinkers verschilt de verpakking per fabriek. Gebruikte waaltjes van 20 x 5 x 8 cm worden vaak per pallet van 10 m² verkocht, met een palletgewicht van ongeveer 1.700 kg.

Leveranciers verkopen vaak alleen hele lagen of hele pakken. Reken het aantal m² inclusief snijverlies uit en rond af naar boven op een hele laag of een heel pak.

Hoeveel extra bestellen voor snijverlies

Bestel altijd meer dan het exacte aantal m². Langs de opsluitbanden, rond putten en bij de gevel moeten stenen op maat worden geknipt of gezaagd, en een deel daarvan is afval. Er breken ook stenen tijdens het werk.

Bij een rechthoekige oprit of terras in halfsteens verband is 5 procent extra genoeg. Excluton en de meeste webshops adviseren dat percentage. Leg je in keperverband of visgraat, dan zaag je langs alle randen schuin en loopt het verlies op naar 8 tot 10 procent. Bij een grillige vorm, veel bochten of veel putten reken je ook met 10 procent.

Houd een paar stenen over na het leggen. Kleur en maat verschillen een beetje per productiepartij, dus als je over een paar jaar een kapotte steen wilt vervangen, past een steen uit dezelfde partij het best. Bestel alles om die reden ook in één keer.

Naast de stenen heb je zand nodig voor het straatbed en de voegen. Hoeveel en welk soort lees je in welk zand onder en tussen klinkers. Wil je weten wat het verschil is tussen beton en gebakken, en wat dat per m² kost, kijk dan bij gebakken klinkers of betonklinkers.

Veelgestelde vragen

Hoeveel klinkers van 20 x 10 cm gaan er in een m²?

Zonder voeg zijn dat er precies 50. Met een voeg van 3 mm kom je op 48. Houd voor je bestelling het getal van de leverancier aan en tel er 5 tot 10 procent snijverlies bij op.

Hoeveel m² klinkers legt een stratenmaker per dag?

Op een eenvoudige, goed voorbereide ondergrond legt een stratenmaker ongeveer 20 tot 40 m² betonklinkers per dag. Bij waalformaat op kant gaan er twee keer zoveel stenen in een m² en ligt het tempo lager. Wat dat aan arbeid kost lees je in wat kost een stratenmaker.

Hoeveel brekerzand heb je per m² klinkers nodig?

Het straatbed onder klinkers is 3 tot 5 cm dik. Per m² is dat 0,03 tot 0,05 m³ zand. Voor 30 m² heb je dus ongeveer 1 tot 1,5 m³ nodig, plus een kleine hoeveelheid voegzand.

Wat weegt een pallet klinkers?

Een pak betonklinkers van 21 x 10,5 x 8 cm met 360 stuks weegt ongeveer 1.350 tot 1.500 kg. Een pak H-klinkers van 10 m² weegt rond de 1.750 kg. Daar komt het gewicht van de pallet zelf nog bij als de stenen op een houten pallet staan.